وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
صفحه اصلياخبار فرهنگ سلامتپيام هاي سلامتيفیلم و تیزربازی های سلامتنرم افزارهای سلامتجدیدترین مطالب سلامتباورهای غلطروزهای سلامتآموزش همگانی تغذیه
صفحه اول
تماس با ما
RSS
شنبه ٠٣ اسفند ١٣٩٨  -  
 » 
عنوان ها
جدیدترین اخبار
جدیدترین مطالب
اخبار > خانه تکانی و مواد شیمیایی خطرناک
 


نسخه چاپي  ارسال به دوست
 رعایت ایمنی شیمیایی در خانه تکانی
  خانه تکانی و مواد شیمیایی خطرناک

مواد شیمیایی مورد استفاده در منزل

در دنیای امروز، مواد شیمیایی جزیی جدانشدنی از زندگی می­باشند چون استفاده از مواد شیمیایی باعث پیش­برد اهداف افراد می شود. مواد شیمیایی حیوانات موذی و میکرو ارگانیسم­ها را دفع می­کند. مواد شیمیایی می­توانند بر روی بدن انسان تأثیرات زیان­بار كوتاه مدت یا بلند مدت داشته باشند. مواد شیمیایی قابل مواجهه در منزل، ممكن است جزئی از آلودگی شهری بوده و یا ممكن است جدا از آلودگی­های محیطی و شهری باشند و در منزل پخش شوند. بیشتر مردم، 90درصد وقت خود را در منزل می­گذرانند.

  

مهم­ترین مواد شیمیایی قابل استفاده در منزل

·         جیوه

·         ظروف تفلونی

·         تركیبات سرب در رنگ­ها

·         سموم حشره­كش و غیره در منزل

·         منو اکسیدکربن

·         تركیبات شیمیایی در نتیجه پخت و پز در منزل

·         دود ناشی از سیگار در منزل

·         مواد شیمیایی مورد استفاده در لكه زدایی موكت، لباس­شویی، جلا دهنده در ظرف­شویی

·         استفاده از مواد ضدعفونی کننده و گندزدا در منزل

·         تركیبات شیمیایی در مواد غذایی

 

جیوه در منزل

جیوه موجود در لامپ­های كم مصرف، دماسنج، فشارسنج و لامپ­های کم مصرف در حالت عادی مشکلی ندارد اما بعد از شكسته شدن، امكان متصاعد شدن بخارات جیوه در منزل وجود دارد و باید نکات بهداشتی را عایت کرد.

·         لامپ شكسته شده بر روی زمین را هیچ­گاه با استفاده از جارو برقی تمیز نکنید.

·         از ماسك و دستكش استفاده کنید

·         هنگام ترکیدن لامپ، خرده­های لامپ را در ظرف شیشه­ای درب­دار یا دو لایه­ای پلاستیك بگذارید.

·         هرگز نباید لامپ­های كم مصرف سوخته را نگه داشت. (تحویل به مراكز بازیافت)  

جیوه بر روی سیستم اعصاب، اختلال در عملكرد مغز، بر دید انسان و همچنین در باروری افراد، اثرات زیان­باری دارد.

جیوه از طریق مواد غذایی مثل ماهی، می تواند وارد بدن شود و باعث اثرات جبران ناپذیری شود.

 

تركیبات سرب در رنگ­ها

سرب در همه رنگ­ها وجود دارد. مواجهه با سرب در كودكان بیشتر اتفاق می افتد چون كودكان و نوزادان با دست دیوار را لمس می كنند و بر حسب عادت در دهان می گذارند. مواجهه با سرب در روزهای اولیه نقاشی دیوار، درب و پنجره و غیره بیشتر اتفاق می­افتد. امكان مواجه با سرب در مهد کودک­ها و مدارس ابتدایی بیشتر از منزل می­باشد.

سرب باعث آسیب به بدن انسان می­شود. در خصوص كودكان، والدین بایستی مراقب بوده و تا حد امکان از دست زدن كودك به رنگ چه در حالت خشك و یا در روزهای اولیه نقاشی اجتناب کنند. کلیه نکات بهداشت فردی باید رعایت شود. شستشوی دست و صورت كودك مان در هنگام غذا خوردن یا بعد از آن انجام شود.  از حضور در محل تازه رنگ شده تا زمان بر طرف شدن بوی رنگ، اجتناب شود.                                                                         

 

ترکیبات پلیمری موجود در ظروف تفلونی 

برخی از ظروف تفلونی که حاوی pfcs  باشد در طی حرارت باعث تولید سم خطرناکی می­شوند. توصیه می شود هنگام حرارت دادن این ظروف احتیاط کنند. در هر بار غذا خوردن مقداری تفلون وارد بدن فرد می شود و باعث بیماری­های کلیوی و کبدی می شود. احتمال وجود کادمیوم در ظروف تفلونی وجود دارد. خراش در ظروف تفلونی باعث ورود این مواد به بدن انسان می شود.

 

ظروف جایگزین

 استیل فولاد ضد زنگ یا Stainless Steel: در ایران آن را به نام مختصر «استیل »می­شناسیم، از تركیب آهن و فلزات دیگر ساخته شده­اند.

 پیرکس نشکن: بی­خطرترین ظروف قابل استفاده می­باشد.

 مس: اگر ظروف مسی با لایه ای از یك فلز دیگر مثل قلع یا فولاد ضد زنگ پوشانده شوند، از ورود مس به غذا جلوگیری می شود. و جزء ظروف بی­خطر محسوب می­شوند.

چدن

انتشار گاز مونواكسید كربن

گازمونواكسیدكربن یك گاز بسیار خطرناك است كه قابل دیدن نیست و بی­بو و بی­طعم می­باشد. و منواكسیدكربن عامل اصلی خفگی در رابطه با استفاده از بخاری و وسایل گرم كننده در خانه­هاست. وقتی منواكسید كربن وارد بدن می شود با هموگلوبین موجود در خون (كه حامل اكسیژن به بافتهای بدن است) تركیب شده (میل تركیبی منواكسیدكربن با هموگلوبین 8 برابر میل تركیبی اكسیژن با هموگلوبین می باشد) و موجب كاهش اكسیژن رسانی به بافت­های بدن می­شود. در این میان مغز حساس­ترین بافت بدن می­باشد كه زودتر از همه در اثر كمبود اكسیژن آسیب می­بیند.                                                                                                                                          

این گاز از سوختن ناقص موادی مثل بنزین، زغال یا چوب حاصل می­شود. مسمومیت با گاز منوكسید كربن كشنده ترین مسمومیت غیرعمدی در كشور ما است و شیوع آن در فصل زمستان بسیار بالا می­باشد.

 

 چه وسایل می توانند مونواكسید كربن تولید كنند؟

بخاری­های بدون دودكش غیر استاندارد

تنورهای نانوایی

اجاق­های گازی

موتورهای بنزینی و گازوئیلی

كباب­پز زغالی

شومینه

 

نحوه پیشگیری

·         نصب سیستم تهویه هوا در محیط

·         با بررسی دائمی، همیشه از سلامت و استاندارد بودن دستگاه­های گرمازا و وسایل غذاپزی اطمینان حاصل شود.

·         سعی شود وسایل و موتورهای احتراقی را با وسایل الكتریكی و وسایلی كه با باطری كار می­كنند جایگزین کنید.

 

ترکیبات آلی فرار

            ترکیبات آلی فرار به شکل گاز بوده و از جامدات و مایعات مشخصی متصاعد می شوند. این ترکیبات شامل مواد شیمیایی هستند که تأثیرات کوتاه یا طولانی مدت بر روی سلامتی افراد دارند. مقدار این ترکیبات در داخل ساختمان بیش از مقدار آن­ها در فضای باز خارج ساختمان است. هر چند در شهرهای آلوده تفاوت چندانی بین فضای بیرون و خارج ساختمان وحود ندارد. ترکیبات آلی فرار از هزاران محصول که در زندگی روزانه مصرف می کنیم متصاعد می شود. مثل رنگ، لاک و الکل، مواد شوینده، مصالح ساختمانی، لوازم منزل، تجهیزات اداری مانند ­دستگاه­های کپی و پرینتر، ‌غلط­گیرها، کاغذ کپی، لوازم تحریر مانند چسب، ماژیک، و محلول­های عکاسی  و .. مواد شیمیایی به طور گسترده در لوازم خانگی مورد استفاده قرار می­گیرند. رنگ­ها، مواد جلا دهنده و انواع واکس­ها، ‌شوینده­ها، مواد ضدعفونی کننده، لوازم آرایشی، حلال­های چربی و اسباب­بازی­ها همگی دارای مواد آلی هستند.  

فرمالدئید

مهم­ترین گاز آلی آلاینده هوای داخل خانه­، فرمالدئید می‌باشد در حالی که غلظت آن در هوای باز بسیار کم می‌باشد. منابع عمده ‌این گاز در خانه: چسب در تخته‌های چند لایی و تخته‌های ساختمانی، دود سیگار، پارچه­های فشرده با دوام و لوازم چوبی که از چند لایه چوب فشرده ساخته شده­اند و معمولا به عنوان مصالح ساختمانی مثل کابینت و دکوراسیون و از مواد سنتزی حاوی رزین­های فرمالدئید می‌باشد که در اسفنج اوره فرمالدئید برای عایق‌بندی به­کار می‌رود. این گاز نامرئی است اما بوی تند و قابل تشخیص دارد.                                               

 

روش کنترل و کاهش آلاینده­ها در هوای منزل

·         استفاده از دستگاه­های تصفیه و تهویه به هنگام

·         استفاده از مواد شیمیایی حداقل یک­بار در طول روز به جز روزهای آلوده شهر

·         استفاده از گل­های زینتی در منزل

·         خودداری از باز گذاشتن درپوش ظروف رنگ و چسب

·         توجه به دستورالعمل نوشته شده بر روی مواد شوینده

·         استفاده ازجریان هوای تازه در هنگام استفاده از این مواد از طریق باز گذاشتن درب­ها و پنجره­ها

·         مواد را به اندازه مورد نیاز خریداری کنید و از نگه داشتن آن­ها در منزل خودداری کنید.

·         این مواد را از دسترس کودکان و حیوانات دور نگه دارید.

·         هرگز این مواد را با مواد شیمیایی دیگر مخلوط نکنید مگر اینکه در دستوالعمل آن، انجام این عمل بلامانع باشد.

 

دود سیگار

دود ناشی از سوختن سیگار مخلوطی از 4000 نوع ماده شیمیایی زیان آور بوده که مونو اکسید کربن، نیکوتین، فرمالدئید، هیدروژن و سیانید هیدروژن از آن جمله هستند. این مواد از عوامل ایجاد سرطان و بیماری­های دستگاه تنفسی انسان هستند.ئعلائم برونشیت، ذات الریه، عفونت دستگاه تنفسی، گوش درد (عفونت گوش) و آسم در کودکانی که در معرض دود قرار دارند بیشتر از دیگر کودکان دیده می شود. تعدد عفونت مستقیما به مقدار دود موجود در منزل بستگی دارد. کودکانی که والدین آن­ها سیگاری هستند بیشتر از کودکانی که یکی از والدین آنها سیگاری هستند به عفونت­های ریوی مبتلا می­شوند.                                                                               

ضدعفونی کننده­ها

ضدعفونی کننده­ها دسته‌ای از مواد شیمیایی هستند که با اثر بر باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها، اسپور باکتری­ها و سایر اورگانیسم‌ها، آن­ها را از بین می‌برند و یا از رشد آن­ها جلوگیری می‌کنند.

وایتکس (آب ژاول)

از آب ژاول جهت کلر زنی آب استفاده می­شود. ماده اصلی موجود در آب ژاول، هیپوکلریت سدیم است و ترکیبی فوق‌العاده قوی است که درصد خیلی کم از آن (5 درصد) را در آب حل می‌کنند و با نام‌های مختلف تحت عنوان سفید کننده به بازار عرضه می‌کنند و برای ضدعفونی کردن لگن و وان حمام، لباس‌ها، دیوارهای حمام، توالت و آشپزخانه مناسب است.                                                                                                                     

 

نکات ایمنی در استفاده از وایتکس

·         عدم مخلوط كردن وایتكس با مواد شوینده

·         عدم مخلوط کردن وایتکس با جوهر نمک (اسید کلریدریک)

·         رقیق کردن در زمان استفاده

·         در زمان استفاده تهویه، روشن باشد.

·         استفاده از دستکش در زمان استفاده

·         در صورت تماس شستشوی فوری شود

·         آب ژاول را باید در ظروف مات و سربسته نگهداری کرد.

 

سایر مواد خطرناک در منزل

1- آمونیاک: از آمونیاک جهت تمیز کردن وسایل استفاده می­شود. آمونیاک باعث سوزش چشم شده، ممکن است روی تنفس تاثیر بگذارد. از تهویه مناسب استفاده کنید و آن را از دسترس کودکان دور نگه دارید. سوزش چشم،بینی و دستگاه تنفسی و التهاب گلو می­شود. افزودن آمونیاک برمواد سفید کننده باعث تولید تر کیبات خطرناک می­شود.

2- پرکلرو اتیلن: یک ماده پاک کننده بوده و در خشک­شویی به­کار می­رود یكی از كاربردهای شایع ­حلال­ها، استفاده از پركلرواتیلن در خشك­شویی­ها می­باشد. مواجهه با این ماده شیمیایی اثرات منفی بسیاری داشته و اندام های مختلف بدن از جمله كبد، كلیه، اعصاب و قلب را می تواند تحت تاثیر قرار دهد. پرکلرو اتیلن در غلظت بیش از حد استاندارد یک ترکیب سرطان­زا است.                                                                                        

                                                                                                                 

مواد جایگزین بی خطر یا کم خطر

از سرکه سفید می‌توان برای تمیز کردن شیشه استفاده کرد. سرکه بسیاری از میکروب‌ها را می‌کشد. برای از بین بردن زنگ، از مخلوط لیمو و نمک استفاده کنید. مقداری نمک بر روی جای زنگ زده بریزید، سپس لیمو را اضافه کنید تا خوب نمک را حل کند، برای دو تا سه ساعت بگذارید این مواد روی محل باقی بمانند. از پارچه‌های فیبری می‌توان برای از بین بردن گرد استفاده کرد، هیچ نیازی به موادِ شیمیایی نیست.

برای تمیز کردن شیشه، یک چهارم فنجان سرکه سفید را با آب گرم مخلوط کرده و بر روی شیشه اسپری کنید. برای گرفتن بهترین نتیجه با روزنامه، شیشه را خشک کنید تا درخشش شیشه را مشاهده کنید.

 

حشره کش­ها

حشره کش­ها: کنترل کننده­های آفات (شامل کک، ساس و شپش­کش ها): حشره­کش­های حاوی لیندان (گامابنزن هگزاکلراید) به شدت خطرناک هستند. حشره کش­ها بر روی اعصاب تاثیر گذاشته و باعث ناراحتی­های ریوی و آلرژی می­شود.                                                                                                                      

·         از حشره کش­های برقی استفاده کنید.

·         استفاده از توری

·         رعایت بهداشت در منزل (استفاده از ظرف زباله درب دار، تمیز کردن زیر گلدان)

 

خوش بو کننده­ها

واقعیت این است که خوش‌بوکننده‏ها، هوا را تمیز نمی‏ کنند، بلکه مواد شیمیایی قوی موجود در آن­ها سبب می ‏شود بوهای نامطبوع به مشام نرسد. خوش بوکننده­های هوا، حاوی فرمالدئید و فنل هستند، فنل باعث اختلالات دستگاه عصب مرکزی می شود. تحریک شدید مخاط چشم، مجاری تنفسی فوقانی از دیگر اثرات آن است.                           

مواد شیمیایی موجود در خوش‌بوکننده‏های مصنوعی می‏ تواند برای افراد مبتلا به آسم، تنگی نفس و بیماری‏های تنفسی مانند آمفیزم و برونشیت مزمن مشکلاتی ایجاد کند. مجبور نیستید از خوش ‌بو کننده استفاده کنید.        

 

 

مواد گندزدا

این مواد اغلب مواد خورنده و تحریک­برانگیز هستند باعث آسیب به بدن انسان می­شوند. سفیدکننده­ها باعث تحریک چشم، آسیب به پوست و بخش فوقانی دستگاه تنفسی می­شوند.

موادی مثل بتادین (Povidone Iodine)، دتول، كروزول، ساولن از این دسته هستند.  306

 

  

-دکتر عبدالرحمن بهرامی، هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان

 
 شنبه ١٨ بهمن ١٣٩٣- ٠٩:٥٠ / شماره خبر: ١٢٠٨٣٧
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج